WIE WERKT ER MEE AAN DE TOEKOMST VAN DE ONDERGROND?

In Nederland is de ondergrondse infrastructuur sterk ontwikkeld: 99,5% van alle gebouwen is aangesloten op het riool, het jaarlijkse watertransport bedraagt 1,1 miljard m3 en ook het gas en elektriciteitsnet wordt veel gebruikt [1]. Tegelijkertijd is de uitval van deze infrastructuur laag: afhankelijk van het medium ligt de gemiddelde uitval tussen de 27 seconden en 30 minuten op jaarbasis. De hoge gewenste beschikbaarheid maakt het beheer van het net tot een complex geheel [1].

Er is een levendige graafsector. Er vinden jaarlijks ongeveer een half miljoen graafbewegingen plaats door grondroerders [2]. Deze zijn in Nederland wettelijk verplicht om hun werkzaamheden te melden bij het Kadaster, die hen informeert over de posities van kabels en leidingen. Ondanks deze plicht gaat het nog regelmatig mis: in 2017 zijn er circa 34.000 schades gerapporteerd [3]. In 2018 is dat aantal zelfs opgelopen naar 41.000. Dat betekent één schade per drie tot vier minuten tijdens een gemiddelde werkdag!

OORZAKEN VAN GRAAFSCHADES

  • Waarom graafschades voorkomen in Nederland kan worden onderverdeeld in
    directe oorzaken van graafschades en achterliggende oorzaken van graafschades [4]. Directe oorzaken van graafschades kunnen weer worden onderverdeeld in een aantal deelcategorieën.

 

  • Onjuiste en incomplete informatie: het KLIC toont informatie over de legging van kabels, maar niet meer over de actuele ligging.

 

  • De staat van kabels en leidingen: verslechtering van de staat van kabels en leidingen kan ervoor zorgen dat deze beschadigd raken, zelfs als ze niet direct worden geraakt!

 

  • Onzorgvuldig werken: moeilijk leesbaar kaartmateriaal en onduidelijke instructies zorgen voor gevaarlijke situaties in het veld.

HET PROBLEEM ZIT DIEPER: DE HUIDIGE GRAAFKETEN IN BEELD

Directe oorzaken liggen aan de oppervlakte van de graafschadeproblematiek. Achterliggende oorzaken kunnen echter niet los worden gezien van de graafketen als geheel. Uit analyse blijkt dat de volgende aspecten belangrijke achterliggende oorzaken zijn van acute graafschades:

  • Er heerst in de markt een negatief beeld over de samenwerking tussen netbeheerders, overheden en Kadaster. Grondroerders hebben de indruk dat netbeheerders kabels en leidingen liever laten liggen totdat ze volledig afgeschreven zijn, of zelfs om op kosten van de (verzekeraar van de) grondroerder delen van het net te vervangen na schade. Hoewel deze vermoedens stellig worden ontkend door netbeheerders, zijn ze tekenend voor het gebrek aan vertrouwen in de keten.

 

  • De markt is kritisch over de regierol van gemeentelijke en provinciale overheden. Grondroerders suggereren dat toezicht op graafwerkzaamheden en de sanering van oude kabels en leidingen achterblijft. Budgetteringsvraagstukken bij deze overheden worden aangemerkt als oorzaak hiervan.

 

  • Grondroerders ervaren druk om te sturen op prijs in plaats van kwaliteit door de wijze van aanbesteden, die zich toespitst op economisch meest verantwoorde inschrijvingen met gunning op waarde. ‘Waarde’ wordt door de markt als vaag ervaren, zeker wanneer kwaliteit als begrip een rol speelt.

 

  • Historische informatie over de kwaliteit van werkzaamheden uitgevoerd door grondroerders mag niet worden gebruikt in de keuzes tijdens een aanbestedingsprocedure.

 

  • Gemeentes ervaren bovendien druk vanuit politiek, inwoners en lokale ondernemers om overlast te beperken. Onderdeel van keuzes op basis van economisch meest verantwoorde inschrijvingen is daarom ook de tijd waarin werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. Daardoor ontstaat tijdsdruk, wat weer tot onzorgvuldigheid en graafschade kan leiden.

EEN VERANDERENDE WERELD DANKZIJ NIEUWE TECHNOLOGIE: EEN VISIE OP DE GRAAFKETEN

De problemen in de graafketen kunnen grofweg worden verdeeld in drie categorieën: een onzorgvuldige informatievoorziening, een moeilijke samenwerking en onzorgvuldig werken in het veld. Om graafschades te voorkomen is het dan ook van groot belang om deze problemen aan te pakken.

 

Vandaag de dag is er gelukkig een verscheidenheid aan nieuwe technologie beschikbaar om graafschades tegen te gaan. Geofysische technieken zoals grondradar en elektromagnetische lokalisering worden gebruikt door graafschadepreventiepartijen om de ondergrond in kaart te brengen. Dankzij de inzet van artificial intelligence en machine learning kan het werk van deze bedrijven worden aangevuld, zodat hun analyses beter worden en fouten worden geminimaliseerd. Uiteindelijk kan in een mixed realitysetting zoals VR of AR, waarbij technologie de realiteit in het veld aanvult met grafische informatie, een aannemer betrouwbaarder inschatten wat er in de grond ligt.

 

Dan zijn we er echter nog niet. De gefragmenteerde inzet van deze technologie leidt echter tot eilandjescultuur en het ‘elkaar de tent uit vechten’. Kortom: opnieuw die race naar de bodem, die één van de oorzaken is van graafschades. Dat moet en kan anders. Samenwerking moet centraal komen te staan.

UNDERGROUND INTELLIGENCE VAN GSWRX: EEN PLATFORM VOOR SAMENWERKING IN DE GRAAFKETEN

GSWRX, het business innovation center van De Gasfabriek in Deventer, heeft in samenwerking met Shell en TerraCarta B.V. een start gemaakt met het Underground Intelligenceplatform, ook wel UGI genoemd. Dit platform verbindt aannemers met graafschadepreventiepartijen en assetbeheerders en omvat de workflow van uitvraag tot oplevering van kaartmateriaal.

 

Met het UGI-platform:

 

  • Kunnen assetbeheerders op uniforme wijze een uitvraag indienen voor het uitvoeren van scan en onderzoekswerkzaamheden en beschikbare datasets, kaarten en informatie over hun assets inzien.

 

  • Kunnen graafschadepreventiepartijen op uniforme wijze hun analysewerkzaamheden uitvoeren, waarbij data en kaartmateriaal direct in de cloud wordt geüpload. Ze worden hierbij ondersteund door de inzet van machine learning.

 

  • Kunnen aannemers kaartmateriaal bekijken alvorens tot graven over te gaan.

 

  • Kunnen partijen in het kader van scan en informatieprojecten met elkaar communiceren.

HELP MEE AAN DIGITAAL VAKMANSCHAP: DENK MEE OVER DE INZET VAN UGI BIJ NETBEHEERDERS

Het is onze ambitie om van UGI een tool te maken die centraal staat in een samenwerkende graafketen. Daarom werken we de komende tijd hard aan het uitbreiden van UGI om deze samenwerking verder te faciliteren. Denk onder meer aan:

 

  • Het uitbreiden van de variëteit aan machine learningmodellen om graafschadepreventiepartijen te ondersteunen;
  • Experimenteren met augmented reality en virtual reality in het veld om te onderzoeken wat valkuilen en value drivers zijn.

 

  • Het ondersteunen van meerdere BIM-dimensies in het platform.

 

Om deze ontwikkelingen zo gericht mogelijk te sturen, is samenwerking met partners uit de graafketen onontbeerlijk. Zo zijn we enorm benieuwd naar aanvullende problemen waar specifiek netbeheerders mee kampen, en de gewenste oplossingen. Ook willen we graag weten wat jullie huidige ervaring met grondradar is en hoe deze verder kan worden ingevuld binnen UGI. Daarom dagen we jullie uit en vragen we: denken jullie mee over de inzet van een platform als UGI bij een netbeheerder?

MEER INFORMATIE

Jeroen Bolhuis

 

jeroen.bolhuis@gswrx.nl
+316 5226 4797

BIBLIOGRAFIE

[1] Nederlands kenniscentrum voor ondergronds bouwen en ondergronds ruimtegebruik, „Common ground voor ondergrondse infra,” Delft, 2019.

 

[2] Agentschap Telecom, „Daling aantal graafschades in Nederland komt tot stilstand,” 25 april 2017. [Online]. Available: https://www.agentschaptelecom.nl/actueel/nieuws/2017/april/25/daling-aantal-graafschades-in-nederland-komt-tot-stilstand.

 

[3] Kadaster, „Jaarverslag 2018”.

 

[4] Stichting RioNED, „Graafschade voorkomen bij complex rioleringswerk”.

Create A product first!

Create a product first please!